Informacje
Święta Góra Grabarka
Grabarka – to góra która stoi w powiecie siemiatyckim i stanowi główne sanktuarium prawosławne w Polsce. Początki kultu skupionego wokół tej góry sięgały XII w. wtedy też wzniesiono na tych terenach pierwsze cerkwie i szerzono tez kult ikony Przemienienia Pańskiego. Kiedy ziemie te najechali w XIII w. Tatarzy wówczas ikonę tę z Mielnika przeniesiono na Górę Grabarkę gdzie została ukryta wśród lasów. Tam też zaginęła lecz pamięć o niej przetrwała wśród prawosławnego ludu.
Kult góry Grabarki pojawił się na dobre na początku XVIII w. kiedy to w lecie 1710 wybuchła w Siemiatyczach epidemia cholery. Wtedy to pewien starzec mieszkający w Siemiatyczach doznał objawienia w którym zawarta była rada że jedynym wyjście jest pielgrzymka na górę Grabarkę i ustawienie na jej szczycie krzyża. Według legendy choroba przestała zbierać śmiertelne żniwo. Wtedy też ludzie z wdzięczności za ocalenie z tej strasznej epidemii wznieśli na tej górze drewnianą kaplicę jako wotum wdzięczności za uratowanie życia. Ponieważ zaś dokumentów z 1726 r. wynika że była to „nowa kaplica” pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, przypuszcza się że już wcześniej mogła tu stać inna kaplica. Z kolei już przed 1789 r. po rozebraniu dotychczasowej kaplicy wzniesiono nową, większą od poprzedniej. Miała ona chór, kryptę i prezbiterium. Wewnątrz kaplicy były ikony: Trójcy Świętej, św. Michała i Przemienienia Pańskiego. Coraz bardziej uznawano górę Grabarkę za cudowne miejsce i cel pielgrzymek, gównie ze względu na cudowny charakter wody ze strumienia.
Stała się zatem Grabarka ważnym ośrodkiem kultu prawosławnego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W wyniku III rozbioru Polski w 1795 r. tereny te znalazły się w granicach zaboru pruskiego, zaś w 1807 r. zostały mocą traktatu w Tylży włączone do Rosji. W 1884 r. rozpoczęto trwający 11 lat remont kaplicy poszerzając jej wnętrze.
W okresie międzywojennym 1918-29 w cerkwi odprawiane były nabożeństwa prawosławne. W czasie wojny cerkiew nie ucierpiała. Po II wojnie światowej okazało się że w nowych granicach nie ma już żadnego żeńskiego klasztoru prawosławnego. Stąd też w 1947 r. został założony na św. Górze Grabarce klasztor żeński pod wezwaniem św. Marii i Marty. W XI 1990 cerkiew ta została podpalona. W 1998 r. metropolita Sawa konsekrował nową cerkiew. W 2001 r. w sierpniowych obchodach Święta Przemienienia Pańskiego wziął udział patriarcha Aleksandrii i całej Afryki Piotr VII.